//-->
<?php bloginfo('title'); ?> - <?php the_title(); ?>

logo



Site Map saklı sayfalar anasayfa

EĞİTİM İÇİN HERŞEY

EK FİİLLER

Ek Fiil

 

Mastar olarak bir anlamı olmayan, isim ve isim soylu sözcüklere gelerek onları cümlede yüklem olarak kullandıran ve çekimlenmiş fiillere gelerek bileşik çekimli fiiller oluşturan "imek" fiiline ek fiil denir.

 

Ek fiilin iki görevi vardır:

 

1. İsim soylu sözcükleri yüklem yapmak.

 

Ek fiil, isim soylu sözcükleri yüklem yaparken dört kip ekinden yararlanır. Bu kip ekleri şunlardır:

 

a. Görülen geçmiş zaman: -di

 

b. Duyulan geçmiş zaman: -miş

 

c. Geniş zaman: -r

 

d. Dilek şart kipi: -sa, -se

 

 

 

Şimdi bunları kısaca görelim.

 

 

 

a. Bilinen geçmiş zaman (idi) : İsimlere (-idi) eki getirilerek yüklem yapılır. Özneyi oluş üzerinde gördüğünü anlatır.

 

Çalışkandım (çalışkan - i di - m)

 

Çalışkandın

 

Çalışkandı

 

Çalışkandık

 

Çalışkandınız

 

Çalışkandılar

 

"Metin çalışkandı."

 

cümlesinde "çalışkan" sözcüğü ek fiilin görülen geçmiş zamanı ile yüklem olmuştur.

 

 

 

b. Öğrenilen geçmiş zaman (imiş) : Öznenin başkasından duyulan bir oluş içinde bulunduğunu gösterir.

 

Çalışkanmışım (çalışkan - i miş - ler)

 

Çalışkanmışsın

 

Çalışkanmış

 

Çalışkanmışız

 

Çalışkanmışsınız

 

Çalışkanmışlar

 

Bu da zamire, edata vs. eklenebilir.

 

"Metin çalışkanmış."

 

cümlesinde "çalışkan" sözcüğü ek fiilin öğrenilen geçmiş zamanı ile yüklem olmuştur.

 

 

 

c. Şart kipi (ise) : İsimlere getirilen (-ise) eki cümleye koşul anlamı katar.

 

Çalışkansam (çalışkan - ise- m)

 

Çalışkansan

 

Çalışkansa

 

Çalışkansak

 

Çalışkansanız

 

Çalışkansalar

 

"Metin ya çok çalışkansa."

 

cümlesinde "çalışkan" sözcüğü ek fiilin şart kipi ile yüklem olmuştur.

 

 

 

d. Geniş zaman : Bu zaman çekiminde ek fiil diğer çekimlerinde olduğu kadar belirgin değildir. Diğerleri, eklendiği sözcükten "idi", "imiş", "ise" diye ayrılabildiği hâlde, geniş zamanda ayrılmaz.

 

Çalışkan - ım

 

Çalışkan - sın

 

Çalışkan - dır

 

Çalışkan - ız

 

Çalışkan - sınız

 

Çalışkan - dırlar

 

"Metin daha çalışkandır."

 

cümlesinde "çalışkan" sözcüğü ek fiilin geniş zamanı ile yüklem olmuştur.

 

 

 

Ek fiilin Olumsuzu

 

Ek fiille çekimlenmiş sözcüklerin olumsuzu "değil" sözcüğü ile yapılır.

 

Çalışkandım

 

Çalışkanmış

 

Çalışkansa

 

Çalışkanım

®

 

®

 

®

 

®

çalışkan değildim.

 

çalışkan değilmiş.

 

çalışkan değilse.

 

çalışkan değilim.

 

 

Yukarıdaki örneklerde ek fiilin olumsuz çekimi görülmektedir. Diğer fiillerin "-ma, -me" ile, ek fiilin "değil" ile olumsuz yapılması, ek fiilin bulunmasını oldukça kolaylaştırır.

 

"Kısa sürede eve vardı."

 

"Sınıfta on kişi vardı."

 

cümlelerinde altı çizili sözcüklerden hangisinin ek fiil aldığını bulmak için cümleleri olumsuz yaparız. Birinci cümlenin yüklemi,

 

"Kısa sürede eve varmadı."

 

şeklinde olumsuz yapılabilir. İkinci cümlenin yüklemi,

 

"Sınıfta on kişi varmadı."

 

şeklinde söylenemeyeceğine göre, ikinci cümle ek fiil almıştır.

 

 

 

Ek fiilin Soru Şekli

 

Bu fiilin soru şekli de diğer fiillerde olduğu gibi "mi" ile yapılır. "mi" sözü isimle ek fiil arasına girerek kullanılır.

 

Çalışkanım

 

Çalışkanmış

 

Çalışkandım

®

 

®

 

®

çalışkan mıyım?

 

çalışkan mıymış

 

çalışkan mıydım

 

 

 

 

2. Ek fiilin ikinci görevi birleşik zamanlı fiillerin oluşmasını sağlamaktır.

 

Şimdi birleşik zamanlı fiilleri görelim.

 

 

 

BİRLEŞİK ZAMANLI FİİLLER

 

Basit zamanlı fiil, fiilin tek bir zaman veya kip bildirecek şekilde çekimlenmesiydi. Bileşik zamanlı fiil ise, fiilin birden çok kip ve zaman bildirecek biçimde çekimlenmesiyle oluşur. Basit çekimli fiillere ek fiilin getirilmesiyle yapılır.

 

Birleşik zamanlı fiiller üç grupta incelenir.

 

 

 

a. Hikâye birleşik zaman : Fiilin basit çekiminden sonra ek fiilin "idi" şekli getirilerek yapılır.

 

gel - miş - idi - m ® gelmiştim

 

örneğinde, fiilin çekimini adlandırırken "gelmek fiilinin öğrenilen geçmiş zamanının hikâyesi" deriz.

 

Biliyorduk (bilmek fiilinin şimdiki zamanının hikâyesi)

 

Bildiydik

 

Bilmiştik

 

Bilirdik

 

Bildiydik

 

Bilmeliydik (bilmek fiilinin gereklilik kipinin hikâyesi)

 

Bilseydik

 

Bileydik

 

 

 

b. Rivayet birleşik zaman : Fiilin basit çekiminden sonra ek fiilin "imiş" şekli getirilerek yapılır.

 

gel - ecek - imiş - m ® gelecekmişim

 

 

 

Biliyormuşum (bilmek fiilinin şimdiki zamanının rivayeti)

 

Bilecekmişim

 

Bilmişmişim

 

Bilirmişim

 

Bilmeliymişim (bilmek fiilinin gereklilik kipinin rivayeti)

 

Bilseymişim

 

Bileymişim

 

 

 

c. Şart bileşik çekim : Fiilin basit çekiminden sonra ek fiilin "ise" şekli getirilerek yapılır.

 

Bil - ecek - ise ® bilecekse

 

Biliyorsanız (bilmek fiilinin şimdiki zamanının şartı)

 

Bildiyse

 

Bilmişse

 

Bildiyse

 

Bilirse

 

Bilmeliyse (bilmek fiilinin gereklilik kipinin rivayeti)

Bugün 9 ziyaretçi (98 klik) BURDAYDI!
 


=> Sen de ücretsiz bir internet sitesi kurmak ister misin? O zaman burayı tıkla! <=